Kwetsbaarheid in een veranderende wereld centraal op internationale conferentie in Amsterdam Experts uit Marokko en Europa pleiten voor meer aandacht voor sociale uitsluiting, mentale gezondheid, migratie en digitale inclusie

 Rachida Babzine Amsterdam – 12 juni 2026

Hoe kunnen samenlevingen omgaan
met de groeiende uitdagingen van sociale kwetsbaarheid in een tijdperk van snelle economische, technologische en demografische veranderingen? Die vraag stond centraal tijdens het internationale colloquium “Kwetsbaarheid in een veranderende wereld”, dat vrijdag plaatsvond aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Wetenschappers, beleidsmakers, zorgprofessionals en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties uit Marokko en verschillende Europese landen kwamen bijeen om actuele vraagstukken rond sociale uitsluiting, migratie, mentale gezondheid, vergrijzing en digitale inclusie te bespreken. De bijeenkomst werd georganiseerd door een consortium van academische en maatschappelijke instellingen, waaronder Marokko van Morgen, Zenmo Zorg en Maatschappelijke Ondersteuning, CERSS, de Democratische Burgerraad voor Marokkaanse Migratie, Ouderen Kliniek en de Hassan II Stichting voor Marokkanen Woonachtig in het Buitenland.

In haar openingswoord benadrukte Najoua Benmoussa, adjunct-directeur-generaal van Zenmo en voorzitter van het Centre for Health, Education and Social Cohesion, dat kwetsbaarheid wereldwijd een van de grootste maatschappelijke uitdagingen van deze tijd vormt.
Volgens haar is een nauwe samenwerking tussen universiteiten, maatschappelijke organisaties en overheden noodzakelijk om duurzame oplossingen te ontwikkelen voor groepen die geconfronteerd worden met sociale, economische of psychologische kwetsbaarheid.

Professor Abdellah Saaf, politicoloog aan de Mohammed V Universiteit van Rabat en voormalig minister van Onderwijs, wees erop dat economische en sociale ongelijkheid nog steeds aan de basis ligt van veel vormen van uitsluiting.

Hij pleitte voor diepgaande hervormingen op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, werkgelegenheid en sociale bescherming om de structurele oorzaken van kwetsbaarheid aan te pakken.

Ook professor Jean-Marie Heydt, voormalig voorzitter van de Conferentie van Internationale NGO’s van de Raad van Europa, benadrukte het belang van een mensenrechtenbenadering. Volgens hem moeten menselijke waardigheid en gelijke kansen centraal staan in elk effectief sociaal beleid.

Professor Fouad Ben Makhlouf, directeur Samenwerking en Partnerschappen van de Hassan II Stichting, presenteerde verschillende initiatieven die gericht zijn op de ondersteuning van Marokkanen in het buitenland die te maken krijgen met sociale, juridische of gezondheidsproblemen.

Hij onderstreepte het belang van sterke sociale beschermingsmechanismen en van het behoud van de band tussen de Marokkaanse diaspora en het moederland.

Een van de meest actuele thema’s van de conferentie was de rol van kunstmatige intelligentie in het welzijn van burgers. Psychotherapeut Joëlle Aziz ging in op de mogelijkheden van AI bij psychologische ondersteuning en persoonlijke begeleiding.

Hoewel nieuwe technologieën volgens haar waardevolle hulpmiddelen kunnen bieden, waarschuwde zij tegelijkertijd voor de risico’s van een te sterke afhankelijkheid van digitale systemen. Menselijk contact blijft volgens haar onmisbaar binnen de geestelijke gezondheidszorg.

de tweede sessie verschoof de aandacht naar digitale inclusie en migratie. Innovatie-expert Asmae Ben Bahida stelde dat toegang tot digitale technologieën steeds meer een basisvoorwaarde wordt voor maatschappelijke participatie.

haar kan digitale inclusie alleen worden gerealiseerd wanneer burgers gelijke toegang hebben tot technologie, digitale vaardigheden en online dienstverlening.

De impact van migratie op het psychisch welzijn kreeg eveneens ruime aandacht. Psychiater dr. Salah Sidali wees op de emotionele en identiteitsgebonden uitdagingen waarmee migranten vaak worden geconfronteerd tijdens hun integratieproces.

Phyllis Doll, gespecialiseerd in transculturele therapie, benadrukte dat een cultureel sensitieve benadering essentieel is om mentale gezondheidszorg toegankelijk en effectief te maken voor diverse bevolkingsgroepen.
Dr. Ouafae Karimi legde de nadruk op de wisselwerking tussen vergrijzing, migratie en kwetsbaarheid. Volgens haar maken demografische ontwikkelingen het noodzakelijk om nieuwe zorgmodellen te ontwikkelen die beter aansluiten bij de behoeften van een groeiende ouderenpopulatie.

Ook Abdelhafid Charif pleitte voor een herziening van het beleid ten aanzien van oudere Marokkanen in het buitenland, met bijzondere aandacht voor waardigheid, autonomie en maatschappelijke participatie.

In de afsluitende sessie presenteerde onderzoeker dr. Mohammed Mraizika zijn concept van “clusters van kwetsbaarheid en uitsluiting”. Hij toonde aan hoe factoren zoals armoede, werkloosheid, sociaal isolement en een laag opleidingsniveau elkaar kunnen versterken en leiden tot complexe vormen van marginalisering.

De deelnemers waren het erover eens dat kwetsbaarheid niet langer uitsluitend een sociaal vraagstuk is, maar een strategische uitdaging die alle beleidsdomeinen raakt. Zij riepen op tot meer samenwerking tussen onderzoekers, overheden en maatschappelijke organisaties om inclusieve samenlevingen te bevorderen waarin iedereen gelijke kansen krijgt.

De conferentie in Amsterdam bood niet alleen een platform voor kennisuitwisseling, maar leverde ook nieuwe inzichten op voor de ontwikkeling van beleid en praktijken die gericht zijn op sociale cohesie, mentale gezondheid en inclusie in een snel veranderende wereld.